Van Railplan naar Platform

Landelijk werd in 2004 op initiatief van de acht betrokken regionale brandweercommandanten het Project Railplan gelanceerd. Om hulpverleningsdiensten optimaal te kunnen voorbereiden op incidenten en calamiteiten voorafgaand aan de ingebruikname van de HSL-Zuid en de Betuweroute, waren bij project Railplan maar liefst 55 partners betrokken: brandweer, politie en GHOR uit 8 betrokken veiligheidsregio’s, waterschappen, Prorail en gemeenten. De voorzitter Jan van Belzen (burgemeester Barendrecht) vertegenwoordigde als voorzitter de betrokken gemeenten in de overleggen met de minister van Verkeer en Waterstaat. Project Railplan stelde in staat om gezamenlijk afspraken te maken die nodig zijn om adequaat op te kunnen treden bij grote en kleinere incidenten.

Alhoewel Project Railplan tot een formeel einde kwam op 1 juli 2007, blijft de behoefte aan deze methode van samenwerken aan praktische, werkbare oplossingen in een platform bestaan. Op verzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) wordt het succes van Project Railplan onder de naam Platform Transportveiligheid sinds begin 2009 uitgebouwd tot een strategie met landelijk bereik waarbinnen veiligheidsregio’s, hulpverleners, beleidsmakers, onderzoekers en experts met elkaar meedenken over belangrijke veiligheidskwesties voor water, weg, rails en buisleidingen.

 

Project Railplan 2004 - 2007

Na jaren van politieke discussies, studies, plannen maken en bouwen heeft Nederland twee nieuwe spoorlijnen: de Hogesnelheidslijn-Zuid en de Betuweroute. De HSL-Zuid biedt een snelle verbinding voor passagiersvervoer tussen Amsterdam, Schiphol, Rotterdam en steden als Brussel en Parijs. De Betuweroute moet uitgroeien tot een vitale economische transportader tussen de Rotterdamse haven en het Duitse achterland. Het zijn de eerste infrastructurele werken in Nederland waarbij veiligheidswaarborgen en de organisatie van de hulpverlening bij incidenten als harde randvoorwaarden voor ingebruikname gelden. Met dat doel voor ogen is voor beide lijnen één nieuwe veiligheids- en hulpverleningsfilosofie ontwikkeld.

Terwijl in 1997 de eerste tunnelboormachine de grond in gaat groeit het bewustzijn dat de voorbereiding van de hulpdiensten op calamiteiten op de Betuweroute en de HSL-Zuid vraagt om veel extra aandacht. Beide nieuwe spoorlijnen hebben kenmerken die fors afwijken van hetgeen gangbaar is:
-snelheden tot 300 km/h kunnen bij calamiteiten tot grote aantallen slachtoffers leiden.
-beide spoorlijnen worden gevoed door een bovenleidingspanning van 25.000 volt (conventioneel spoor: 1500 volt),
-op de Betuweroute gaan lange goederentreinen rijden met grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen die tot enorme gevolgen kunnen leiden bij calamiteiten, er moeten nieuwe veiligheidsprocedures worden ontwikkeld
-geluidsschermen en spoorsloten leveren beperkingen op voor de bereikbaarheid van de spoorbaan en de inzet van hulpdiensten
-het feit dat de spoorlijnen deels ondergronds gaan via lange tunnels brengt weer andere (technische) veiligheidsvraagstukken met zich mee.

De acht brandweerregio’s die bij de HSL en Betuwelijn betrokken zijn, besluiten de operationele voorbereiding van de hulpdiensten gezamenlijk en aan te pakken. Hiertoe gaat in 2004 Project Railplan van start. De projectorganisatie is verantwoordelijk voor het totstandbrengen van diverse producten die de hulpdiensten in staat moeten stellen zich op een uniforme wijze voor te bereiden op calamiteiten op de nieuwe spoorlijnen. Bij het project zijn ook andere (veiligheids)partners als de provincies, gemeenten, spoorse partijen (zoals ProRail) en de waterschappen betrokken.

Resultaten

Project Railplan heeft  resultaten gegenereerd op uiteenlopende vlakken:
Plannen & procedures: In samenwerking met ProRail zijn de alarmeringsprocedures herzien en geüniformeerd. Elk treinincident, variërend van een ontsporing tot een grote brand in een reizigerstrein, is voortaan terug te vinden in een matrix van twintig treinincidentscenario’s, met daaraan gekoppeld op maat gesneden respons van de hulpdiensten. Ook is een uniform format rampbestrijdingsplan voor de betrokken veiligheidsregio’s ontwikkeld.
Opleiding, training en oefening: Binnen Project Railplan is een laagdrempelig leersysteem ontwikkeld waarmee functionarissen zich kunnen bijschilen via e-learning, een internetgebaseerde elektronische leeromgeving..Duizenden cursisten maken gedurende het project gebruik van deze leermethode. Om zo realistisch mogelijk te kunnen oefenen met de incidentbestrijding op de Betuweroute en de HSL-Zuid, heeft het Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid (NIFV)een aantal incidenten vormgegeven in een virtual reality omgeving. Met deze VR-Trainingen beoefenen cursisten de incidentbestrijding op de nieuwe spoorlijnen. Tot slot worden treinincidenten in scene gezet om de bestrijding te oefenen. Hiermee is getest hoe operationele voorbereiding uiteindelijk resulteert in een adequate incidentbestrijding.