Geslaagde Kennisnetwerkborrel 'Treinincident Barendrecht' - een terugblik op de bijeenkomst van 3 december 2009

Sjoerd Sjoerdsma (directeur Keyrail), Sjaak Seen (Hoofd Veiligheid en Operatien Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond), Jan van Belzen en Hans Spobeck (aankomend Hoofd Programmabureau Platform Transportveiligheid blikten terug op de treinbotsing bij Barendrecht in september samen met het publiek. Behalve de Betuweroute kent Nederland geen apart netwerk voor goederentreinen, dus ontmoeten goederentreinen en passagierstreinen elkaar en zijn risico's niet geheel uit te sluiten, met alleen pro-actie kom je er daarom niet.




En als het mis gaat vergt het snel reageren in een goede samenwerking om de economische schade te beperken. Alternatieve vervoersmogelijkheden vergen aanpassing van complete laad- en losschema's in onder meer de Rotterdamse haven, maar ook werkzaamheden bij Gouda moesten vele maanden worden uitgesteld omdat alleen nog via Gouda/Utrecht kon worden gereden. Emplacementen liepen vol en op de Betuweroute ontstonden aanzienlijke 'parkeerporblemen' van wagons met stoffen die daar vanwege de lading maar een beperkte tijd mochten blijven staan, waarvoor extra vergunningen moesten worden afgegeven. 

Voor delen van het Nederlandse spoornetwerk gelden gebruiksbeperkingen, waardoor een directe bypass niet meteeen kan worden gemaakt zonder de vastgelegde afspraken te overtreden. Waar veiligheidsvoorzieningen (nog) niet zijn ingebouwd vervangt het ene spoor niet zo gemakkelijk het andere. Het heeft de voorkeur om risicoreducerende systemen in het spoor te bouwen en de noodzaak te beperken om tijdens een incident vele aanvullende maatregelen te moeten nemen. Vrijwel elk van die maatregelen creeert weer een nieuw risico. Hier is ook sprake van een 'veiligheidsparadox': valt zo'n veiligheidssysteem uit, of is het omwille van kostenafweging niet aangelegd, dan vervalt die route als alternatief. Veiligheid blijft daarmee een kwestie van zoeken naar een balans tussen mensenwerk en technologie waarbij de stand van de techniek ons kan helpen, mits wij onze besluitvorming op netwerkniveau inrichten.

Niettemin wordt teruggekeken op een geslaagde afwikkeling van het treinincident waaop hoofdzakelijk tevreden wordt teruggekeken: het is voor het functioneren van het 'systeem' een groot voordeel dat wij, de vele partijen die daarbij betrokken zijn, elkaar kennen, omdat niet alles in protocollen te vatten is. Dit maakt dat de onderlinge samenwerking uitstekend verlopen is. Er zijn meerdere onderzoeksteams geweest die allemaal hun werk moesten doen. Voor het opruimen van de brokstukken heb je te maken met je eigen plannen en tegelijkertijd met de werkzaamheden van vele andere partijen. Alhoewel de bevoegdheden van de Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond ophouden bij de eigen regiogrenzen houden de gevolgen daar niet op. Dit vraagt om uiterste transparantie waarin alles razendsnel op elkaar moet worden afgestemd. De les die we kunnen trekken is dat een goed netwerk niet alleen helpt bij de incidentbestrijding zelf, maar dat kennis van elkaars werk ook in het voortraject winst kan opleveren.