Terugblik Dordrecht
Samenwerking, samenwerking, samenwerking
Meer en betere samenwerking tussen operationele diensten, overheden en bedrijven is de onbetwiste sleutel tot succes als het gaat om verbetering van de veiligheid op lokaal en regionaal niveau. Dit was de centrale conclusie van de tweede, druk bezochte kennisnetwerkbijeenkomst van het Platform Transportveiligheid op 16 april in Dordrecht. Centraal stond het thema ‘Transportveiligheid in het Regionaal Risicoprofiel’.
Hét grote voordeel van het Regionaal Risicoprofiel: het zet op zichzelf al aan tot samenwerking. Daar, en op het punt van betere risicobeheersing, zit de meeste winst. Dit bleek uit de presentatie van Ruud Houdijk, één van de drie sprekers. Houdijk geeft leiding aan het landelijke project Handreiking Regionaal Risicoprofiel. Dit richt zich op de ondersteuning van gemeenten en regio’s bij de implementatie van het Regionaal Risicoprofiel.
Bestuurlijke keuzes
Het Regionaal Risicoprofiel is een verplichting die voortvloeit uit de Wet op de veiligheidsregio’s en is volgens Houdijk een instrument dat dwingt tot strategische beleidskeuzes. Het is daarmee een solide basis voor een regionaal beleidsplan en professionaliseert de rol van de veiligheidsregio. Het risicoprofiel is een uitgangspunt voor risicocommunicatie én het schept de noodzakelijke voorwaarden voor lokale sturing op de veiligheidsregio.
Via een ‘getrapt model’ leidt het Regionaal Risicoprofiel tot bestuurlijke keuzes, aldus Houdijk. Eerst worden de risico’s geïnventariseerd. Op basis daarvan volgen de scenariokeuzes, waarna de risicoanalyses worden opgemaakt. “Aan de hand van een capaciteitenanalyse leidt dit tot inzicht in de handelingsperspectieven in de gehele veiligheidsketen. De winst daarbij is een betere risicobeheersing én goede samenwerking met en tussen partners in de keten”, aldus Houdijk.
Samenwerkingspartners
Het waren woorden die bestuurslid en portefeuillehouder operationele diensten Elie van Strien van het Platform Transportveiligheid als muziek in de oren klonken. Tijdens zijn inleiding op de kennisnetwerkbijeenkomst ging de dagvoorzitter en brandweercommandant van de regio Rotterdam-Rijnmond kort in op de conclusies in het onlangs verschenen rapport ‘Leren van de Betuweroute’. Deze eindevaluatie is opgemaakt in opdracht van het ministerie van Verkeer en Waterstaat.
Volgens Elie van Strien blijkt uit de rapportage dat de oprichting van projectorganisatie Railplan een van de belangrijkste succesfactoren is geweest. In Railplan sloegen alle betrokken gemeenten, waterschappen, brandweer, politie en GHOR de handen ineen. Vanaf dat moment had de landelijke projectorganisatie te maken met één ‘counterpart’ in plaats van individuele belanghebbenden. “Het is een les hoe tegenstanders partner kunnen worden en vanuit een gemeenschappelijk belang één stem kunnen laten horen”, zei hij.
Bijeenbrengen kennis
Van Strien trok hierbij een parallel met de oprichting van het Platform Transportveiligheid, dat een effectieve aanpak van veiligheidsvraagstukken rond (boven)regionale infrastructurele projecten voorstaat. Het bijeenbrengen van kennis en betrokken partijen is een van de uitgangspunten. De kennisnetwerkbijeenkomsten zoals het platform die ook dit jaar met enige regelmaat blijft houden zijn hiervan een voorbeeld. Van Strien: “Een van de eerste stappen is het creëren van een netwerk. En dat is wat wij hier doen.”
Tijdens het debat dat volgde op de presentatie van Ruud Houdijk bleek samenwerking zowel onderdeel van de ontwikkeling van een Regionaal Risicoprofiel als een belangrijke voorwaarde voor een succesvolle implementatie ervan. “Als een profiel is aanvaard, dan stemmen de hulpdiensten daar op af. Lokale overheden zijn autonoom en gemeenteraden hebben het laatste woord. Maar als één gemeente afhaakt, dan ligt er wel een probleem”, vatte Van Strien de bevindingen samen.
Zuid-Holland
De conclusie dat de mate van succes voor een groot deel wordt bepaald door de mate van samenwerking domineerde ook in de presentatie van veiligheidsadviseur Steven Krol van de provincie Zuid-Holland over het ‘Jaar van transport en veiligheid Zuid-Holland’. Het project – dat een jaar duurt – moet de voorbereiding op rampbestrijding in de provincie verbeteren door nauwere samenwerking tussen de vier veiligheidsregio’s en de provincie. Daarbij staan onder meer betere informatievoorziening aan de bevolking en het oplossen van veiligheidsknelpunten in dichtbevolkte gebieden bij het vervoer van gevaarlijke stoffen hoog op het verlanglijstje. Dit jaar zijn er operationele en bestuurlijke rampenoefeningen gebaseerd op een bovenregionaal incidentscenario. Het projectjaar wordt afgesloten met een bestuurlijke conferentie in december. Dan worden de ‘best practices’ gepresenteerd.
Succesfactor
Eén partij mag niet worden vergeten: het bedrijfsleven. Want een belangrijke succesfactor bij de implementatie van het Regionaal Risicoprofiel is ook de samenwerking in de driehoek van overheid, operationele diensten en bedrijven. Dit betoogde beleidsmedewerker milieu & veiligheid Evert Wijdeveld van Deltalinqs, de organisatie die de collectieve belangen van bedrijven en verenigingen in Mainport Rotterdam behartigt. Als het gaat om samenwerking in de veiligheidsketen, dan zijn in het Rotterdamse havengebied al de nodige successen geboekt. Het meest in het oog springende is misschien wel de samenvloeiing van overheids- en bedrijfsbrandweerkorpsen in een gezamenlijke brandweer.
Volgens Wijdeveld is veiligheid “een fase van het totale risico” waarbij de centrale afweging is “wat aanvaardbaar is en wat niet”. Vanuit de perceptie dat 100 procent veiligheid niet bestaat en risico’s nooit totaal zijn uit te bannen, gaat het volgens hem om het vinden van de juiste balans tussen veiligheid en economisch belang. “Om een voorbeeld te noemen: zonder gevaarlijke stoffen zouden een heleboel verworvenheden wegvallen. Ze zijn een noodzakelijk, nuttig kwaad. We kunnen niet zonder, dus moeten we zorgen dat we de gevaren beheersen.”
Afwegingspunt
In de discussie die volgde, bleken de deelnemers het evenwicht tussen economie en veiligheid als een precair en gevoelig afwegingspunt te zien. Het bracht dagvoorzitter Elie van Strien ertoe aan te kondigen dat de Veiligheidsregio Rotterdam - Rijnmond momenteel onderzoekt of het mogelijk is een ‘risicoconfigurator’ te bouwen, die de consequenties van de bestuurlijke afweging visualiseert. “Als ik maatregel A neem, wat is dan effect B? Als bestuurders op een beeldscherm voor zich zien wat de gevolgen zijn van hun besluit, dan weten zij veel beter waar ze ja of nee tegen zeggen”, aldus Van Strien.
De deelnemers aan de middag onderschreven de stelling van Wijdeveld dat veiligheidsregio’s over te weinig kennis beschikken op het gebied van transportveiligheid. In die conclusie kon Van Strien zich goed vinden. “We hebben het geluk dat we deze kennis bij de bedrijven kunnen halen. Als platform zullen we ons daarvoor beslist inspannen.”
